XUAÂN TRONG TOÂI

Taùc giaû: Thöôïng Toïa Thích Nhaät Quang

ÑEÅ COÙ MOÄT MUØA XUAÂN

Nieàm an vui chæ coù khi taâm chuùng ta chaám döùt phieàn naõo khoå ñau. Muøa Xuaân chæ ñeán khi baêng giaù tieát ñoâng khoâng coøn nöõa. Taâm xuaân chính laø moät muøa xuaân mieân vieãn an vui, vì khoâng coøn boùng daùng khaùch traàn phieàn naõo nhieãu loaïn taâm ta. Vì theá ñeå coù moät muøa xuaân ñuùng nghóa, khoâng gì hôn laø chuùng ta deïp saïch heát nhöõng maàm moáng gaây ñau khoå cho mình, cho ngöôøi. Muoán theá, chæ coù moät con ñöôøng duy nhaát, ñoù laø tu taäp ñeå tònh hoùa thaân taâm maø thoâi.

Ñöùc Phaät töøng baûo chuùng sanh moãi ngöôøi moãi nghieäp, moãi ngöôøi moãi taät, khoâng ai gioáng ai caû. Ngay ñeán ngöôøi thaân ruoät thòt trong gia ñình cuõng moãi ngöôøi moãi nghieäp, khoâng ai gioáng ai. Theo nghieäp taäp cuûa mình maø soáng maø haønh ñoäng, Phaät noùi chuùng sanh soáng theo taäp quaùn laø theá. Ngöôøi tu roõ bieát taäp quaùn cuûa mình, kheùo aùp duïng ñaïo lyù ñeå chuyeån hoùa, tieâu tröø nhöõng nghieäp taäp aáy. Chuùng ta tu laø tu cho mình chôù khoâng phaûi tu cho ai, neân khoâng theå troâng caäy vaøo ngöôøi khaùc. Ñoù laø choã chuùng ta phaûi nhaän ñònh thaät kyõ ñeå saép xeáp vieäc tu haønh cho thích hôïp. Laøm sao moãi ngaøy, moãi giôø qua ñeàu hoùa giaûi caùc taäp nghieäp moøn saïch heát, nhö vaäy môùi coù lôïi laïc an vui thieát thöïc.

Ngöôøi Phaät töû khi ñaõ quyeát taâm tu, tröôùc phaûi coù ñöùc töï tín, khoâng neân baên khoaên. Taïi sao? Vì trong loøng baên khoaên thì vieäc laøm seõ khoâng tôùi nôi, vì vaäy ngöôøi tu phaûi cöông quyeát. Ñöùc töï tín cuûa ngöôøi tu, khoâng coù nghóa laø töï kieâu, töï ñaïi. Töï tín ôû ñaây töùc laø tin chaéc mình laø Phaät vaø mình tu seõ thaønh Phaät. Tin moät caùch khaúng ñònh nhö vaäy, nhaát ñònh vieäc tu seõ tieán. Coù thaønh töïu ñöùc töï tín vieân maõn, coâng phu tu cuûa chuùng ta môùi thaønh coâng ñöôïc.

Chuùng ta ñaõ bieát moïi thöù veõ vôøi treân cuoäc ñôøi naøy ñeàu töø caùi taâm voïng töôûng ñaûo ñieân maø ra. Taâm aáy khoâng phaûi laø taâm chaân thaät cuûa mình. Cuõng töø caùi taâm khoâng chaân thaät naøy, nhieàu ñôøi kieáp roài chuùng ta bò troâi giaït trong luaân hoài sanh töû. Do ñoù ngaøy nay gaëp Phaät phaùp, ñöôïc chæ phöông phaùp tu haønh, chuùng ta ñöøng laàm noù nöõa, ñöøng tin caùi taâm khoâng chaân thaät aáy nöõa. Phaûi khaúng ñònh taâm theå thanh tònh chaân thaät cuûa mình, khoâng sanh khoâng dieät. Muoán theá, phaûi coá gaéng buoâng boû heát voïng töôûng, ñeå taâm chaân thaät hieän baøy.

Ñöùc Phaät ñaõ töøng nhaéc nhôû chuùng ta, caùi taâm chaân thaät aáy voán vieân maõn, voán luoân saün coù beân mình, khoâng phaûi ôû ñaâu xa. Nhöng neáu chuùng ta phoùng taâm theo ngoaïi caûnh, laêng xaêng boû queân mình thì coi nhö noù khoâng coù vaäy. Noùi khoâng coù töùc laø coù maø cuõng nhö khoâng, chôù thaät ra caùi taâm aáy chöa töøng vaéng thieáu bao giôø. Baây giôø chuùng ta tin khaúng ñònh taâm chaân thaät cuûa mình luoân hieän höõu, neáu ta boû ñöôïc taát caû moïi thöù boùng daùng khoâng thaät ñi. Döùt khoaùt nhö vaäy thì môùi tu vaø soáng ñöôïc vôùi taâm chaân thaät, taâm thuaàn phaùc thanh tònh saùng suoát truøm khaép cuûa chính mình. Ñoù laø nhöõng vieäc ngöôøi tu phaûi laøm vaø laøm ñeán nôi ñeán choán.

Soáng ñöôïc vôùi taâm theå cuûa mình roài thì taát caû nhöõng laêng xaêng roái raém chung quanh seõ khoâng laøm gì ñöôïc ta. Muoán theá phaûi tin mình coù khaû naêng thaønh Phaät. Duø baây giôø chuùng ta vaãn coøn lang thang trong kieáp soáng phieâu linh laõng töû, troâi giaït maõi theo taâm vieân yù maõ, nhöng chuûng töû Phaät vaãn chöa heà maát bao giôø caû. Nhaän ñònh roõ nhö vaäy, töø ñaây veà sau chuùng ta coù ñöôïc nieàm tin vöõng maïnh, thì vieäc tu haønh môùi ñaït keát quaû toát. Nhaát ñònh chuùng ta phaûi tin taâm mình laø Phaät, soáng laïi vôùi taâm ñoù, taát caû nhöõng gì chung quanh buoâng boû heát. Nhö vaäy môùi an oån ñöôïc.

Coù ai tu maø khoâng muoán an oån ñaâu? Ngöôøi xuaát gia tu vì muoán vaøo Nieát-baøn. Phaät töû taïi gia ñi chuøa, tin kính Tam baûo ñeå ñöôïc phöôùc, ñeå khoâng gaëp nhöõng chuyeän baát nhö yù hoaëc traéc trôû trong gia ñình, trong cuoäc soáng. Nhöõng ñieàu ñoù khoâng phaûi sai, chæ coù ñieàu chuùng ta laøm khoâng ñuùng neân keát quaû cuõng khoâng ñuùng. Nhö toâi ñaõ noùi, phaûi tin taâm mình, tin vaøo khaû naêng thaønh Phaät cuûa chính mình. Muoán laøm Phaät thì phaûi laøm vieäc Phaät, coù bao giôø muoán thaønh Phaät maø laïi laøm vieäc ma ñaâu? Thuaàn soáng vôùi Phaät chaát, nhaän laïi con ngöôøi thöïc nôi chính mình, laøm ñuùng nhö vaäy thì nhaát ñònh ngöôøi ñoù ñaït ñöôïc keát quaû an oån.

Thaønh ra ngöôøi tu phaûi coù nieàm tin saét ñaù, vöõng nhö nuùi vaäy. Taïi sao phaûi theá? Vì vôùi bao nhieâu hình aûnh cuûa cuoäc ñôøi, chæ caàn chuùng ta hoa maét moät chuùt laø laàm ngay vaø seõ laàm daøi daøi. Phaät töû taïi gia laàm vaø luoân caû nhöõng ngöôøi xuaát gia nhö chuùng toâi ñoâi khi cuõng laàm. Laàm caùi gì? Caùi voïng töôûng ñieân ñaûo, noù veõ vôøi roài daãn mình ñi töø ñôøi naøy sang kieáp noï, ít khi naøo döøng laïi ñöôïc. Quí vò thöû nghieäm trong moät giôø, noùi moät giôø haõy coøn daøi quaù, chæ möôøi phuùt thoâi, ta ngoài laïi nghieäm xem seõ thaáy voïng töôûng coù söùc loâi daãn maïnh meõ nhö theá naøo. Noù gioûi giaén teá nhò phi thöôøng, daãn mình chaïy heát ñoâng sang taây, heát vieäc naøy tôùi vieäc noï, heát con ñeán chaùu, daãn suoát ngaøy ñeâm, luoân caû trong chieâm bao maø ta vaãn chaïy theo voâ ñieàu kieän. Theá neân töø nhieàu ñôøi chuùng sanh troâi laên trong bieån khoå sanh töû laø vì vaäy.

Tuy nhieân trong nhaø thieàn daïy, duø voïng töôûng laãy löøng theá aáy, song neáu chuùng ta bieát voïng töôûng, boû ñi thì noù khoâng daãn mình ñöôïc nöõa. Chæ chuùt xíu vaäy thoâi, goïi laø tu. Muoán laøm ñöôïc vieäc ñoù chuùng ta phaûi coù caùi goác, döùt khoaùt tin chaéc caùi goác nhö theá. Ví nhö nhöõng nhaø kinh doanh, hoï daùm ñaàu tö baïc trieäu vaøo coâng vieäc laøm aên, vì bieát roõ mình coù moät soá voán lôùn nhö theá naøo ñoù, môùi daùm ñöa tieàn ra nhieàu chöù. Neáu khoâng coù voán lieáng, khoâng coù phöông thöùc, khoâng coù moät taøi trôï naøo khaùc maø noùi ñaàu tö laøm aên, chæ laø noùi cho vui vôùi thieân haï chôi thoâi. Cuõng theá, chuùng ta khoâng tin vaøo khaû naêng thaønh töïu thaùnh vò cuûa mình, khoâng tin vaøo taâm theå thanh tònh voán coù cuûa mình, khoâng maïnh meõ buoâng heát taát caû nhöõng ñieân ñaûo loaïn töôûng thì khoâng bao giôø soáng laïi ñöôïc vôùi taâm theå chaân thaät aáy. Ngöôøi nhö theá duø noùi tu ñeán ñaâu cuõng khoâng ñöôïc an oån, noùi gì vaøo Nieát-baøn?

Tam toå Taêng Xaùn trong baøi “Tín Taâm Minh” ñaõ daïy raát roõ veà vieäc tin taâm mình, töùc tin vaøo taâm chaân thaät khoâng hai cuûa chuùng ta. Ai tin ñöôïc taâm ñoù thì hieän tieàn soáng Phaät, laøm vieäc Phaät, hít thôû Phaät, caùi gì cuõng Phaät heát. Töøng böôùc ñi nôû hoa sen, ôû ñaâu cuõng laø coõi tònh laïc, luùc naøo cuõng thaáy moät trôøi xuaân töôi thaém. Ngaøy xöa Thieàn sö Linh Höïu khi ñöôïc Sö phuï ñöa veà ôû nuùi Quy, Ngaøi thaáy chung quanh hoang daõ, laø hang ñoäng cuûa coïp beo raén rít raát deã sôï, moïi ngöôøi chaúng ai daùm lai vaõng ñeán ñaây. Nghó raèng cöù ôû nhö vaäy tu seõ khoâng laøm lôïi ích nhieàu, neân moät hoâm Ngaøi ñi laàn xuoáng nuùi, vôùi taâm caû quyeát Ngaøi noùi raèng: “Neáu ta coù duyeân vôùi nôi naøy thì xin caùc loaøi thuù döõ haõy nhöôøng choã cho laõo taêng môû ñaïo traøng, tieáp ñoä töù chuùng. Neáu khoâng ñuû duyeân hoaèng phaùp lôïi sinh thì ta seõ choáng gaäy ñi nôi khaùc”. Noùi xong, coïp beo raén ñoäc v.v… thaûy ñeàu bieán maát heát. Töø ñoù Ngaøi trôû thaønh Toå cuûa nuùi Quy, döôùi hoäi luùc naøo cuõng coù treân döôùi caû 1500 chuùng ñeán tham hoïc. Ñoù laø do taâm caû quyeát maø thaønh töïu ñöôïc vaäy. Neáu buoåi ñaàu toå Quy Sôn nhuùt nhaùt, sôï cheát, sôï coïp sôï beo, khoâng tin chaéc vaøo taâm chaân thaät cuûa mình, nhaát ñònh khoâng laøm ñöôïc vieäc aáy. Ngöôøi tu phaûi coù loøng tin maõnh lieät môùi laøm ñöôïc vieäc lôùn.

Chuùng ta tröôùc nhaát phaûi töï tin taâm mình, töï tin taâm roài thì hoaøn caûnh chung quanh seõ quy thuaän theo taâm chaân thaät aáy. Ngöôïc laïi, taâm ta khoâng thanh tònh, ngöôïc xuoâi voïng ñoäng thì bò caùc phaùp, caùc caûnh chung quanh xoay chuyeån, chuùng cuoán huùt khieán ta maát mình maø khoâng töï hay bieát. Ngöôøi khoâng laøm chuû ñöôïc, duø noùi tu haønh theá naøo nhöng vaãn bò caûnh duyeân beân ngoaøi keùo loâi, khoâng theå coù keát quaû nhö sôû nguyeän ñöôïc. Ñieàu naøy chuùng ta phaûi suy nghó vaø coù ñònh höôùng cho mình thaät döùt khoaùt roõ raøng trong söï tu hoïc.

Ngaøy xöa coù toå Quy Sôn nhö theá, chaúng leõ baây giôø laïi khoâng coù toå Quy Sôn sao? Coù chöù. Ngöôøi thôøi nay cuõng coù theå laøm ñöôïc nhöõng vieäc nhö ngöôøi xöa, bôûi vì nhöõng vieäc ñoù khoâng phaûi chæ ñeå daønh cho ngöôøi xöa. Ñieàu quan troïng laø chuùng ta phaûi tænh, phaûi quyeát taâm quay veà soáng vôùi mình vaø tin chaéc vaøo khaû naêng thaønh Phaät cuûa chính mình. Ngöôøi con Phaät laø ngöôøi can ñaûm, khoâng yû laïi, khoâng troâng caäy vaøo nhöõng theá löïc ngoaøi mình. Neáu nöông töïa beân ngoaøi, qua moät thôøi gian naøo ñoù chuùng ta seõ bò maát mình. Vì nhöõng gì beân ngoaøi laø cuûa beân ngoaøi, noù khoâng phaûi laø caùi cuûa mình. Ngöôøi tu phaûi nhaän vaø soáng laïi vôùi caùi cuûa mình, caùi beân ngoaøi chæ laø ngoaïi duyeân trôï giuùp chuùng ta thoâi. Trong kinh chö Phaät toå thöôøng noùi chuùng sanh boû queân haït ngoïc cuûa mình, töï quay löng vôùi mình neân bò maát mình. Maát mình laø nhö vaäy, laø maát ñi töï tính saùng suoát, chôù khoâng phaûi maát thaân maïng naøy. Cho neân quan troïng laø phaûi phaùt huy caùi chaân thaät, caùi saün coù cuûa chính mình baèng nieàm töï tin nôi ta. Ñoù laø ñieàu thöù nhaát.

Ñieàu thöù hai chuùng toâi muoán noùi laø tinh thaàn quaû caûm cuûa ngöôøi tu. Quaû caûm töùc laø cöông quyeát. Ngöôøi tu phaûi cöông quyeát, döùt khoaùt laøm vieäc gì thì nhaát ñònh laøm cho tôùi nôi. Nhö vaäy vieäc laøm môùi coù keát quaû. Neáu chuùng ta laøm moät vieäc gì khoâng ñuùng, khoâng saâu saéc, khoâng khaúng ñònh ñöôøng loái chuû tröông cuûa mình thì e raèng keát quaû khoâng nhö yù muoán. Ví duï nhö Phaät töû tu thieàn, tôùi giôø ngoài thieàn quí vò vaãn ngoài nhöng chöa tin hieän taïi mình ñöôïc an laïc thì ñaûm baûo töông lai cuõng khoâng theå an laïc. Duø quí vò coù ngoài thieàn bao nhieâu, taâm cöù laêng xaêng nhöõng nghó töôûng baâng quô thì khoâng theå naøo an oån ñöôïc.

Ngöôøi tu phaûi coù tinh thaàn quaû caûm quyeát lieät môùi chieán thaéng ñöôïc nhöõng nghieäp taäp cuûa mình. Phaät daïy “Töï chieán thaéng mình laø chieán coâng oanh lieät nhaát”, ngaøy xöa nghe caâu naøy mình tin khoâng noåi. Taïi sao töï thaéng mình laø chieán coâng oanh lieät hôn chieán thaéng traêm ngaøn quaân? Baây giôø ngoài laïi tu chuùng ta môùi thaáy giaù trò cuûa caâu noùi naøy. Quaû thöïc laø nhö vaäy. Neáu chuùng ta khoâng tænh, khoâng quaû caûm, khoâng quyeát lieät seõ khoâng chieán thaéng ñöôïc nhöõng traän giaëc laêng xaêng trong loøng mình, nhöõng phieàn naõo loaïn töôûng, nhöõng nghieäp taäp saâu daøy taêm toái töø bao ñôøi. Chuùng ta khoâng ñuû söùc chieán thaéng noù, ñaõ khoâng ñuû söùc chieán thaéng noù thì noù keùo seånh mình ñi maõi thoâi, khoâng döøng ñöôïc. Chæ khi naøo ta coù ñuû söùc maïnh beân trong môùi coù theå chieán thaéng ñöôïc giaëc phieàn naõo. Söùc maïnh ñoù laø loøng quaû caûm, gan daï phi thöôøng. Cho neân noùi “Ñöùc töï tín khieán con ngöôøi maïnh daïn gan daï trong moïi coâng taùc lôïi mình lôïi ngöôøi”.

Bôûi vì nghieäp taäp cuûa chuùng ta coù töø nhieàu ñôøi kieáp roài neân noù coù söùc maïnh laém. Noù keùo loâi, ve vuoát laøm mình phaûi nheï daï nghe theo, troâi theo nghieäp roài taïo theâm nghieäp môùi vaø cuoái cuøng laø chuoác quaû khoå. Ngöôøi bieát tu phaûi gan moät chuùt, nhìn laïi thaáy roõ boä maët thöïc cuûa taát caû nhöõng caùi ve vuoát, daãn daét cuûa nghieäp thì döùt khoaùt caét ñöùt, chaët thaúng, khoâng lieân heä nöõa. Phaûi gan daï, quaû caûm nhö vaäy môùi tu ñöôïc.

Chuùng ta ñöøng sôï nhöõng vieäc nghe maïnh meõ nhö theá khoù laøm, coù khi thaáy khoù nhöng maø deã laøm. Quí vò coøn nhôù trong chuyeän Phong Thaàn, coù oâng töôùng naøo khoâng ñaáu pheùp ñaâu. Töôùng dôû dôû queâ queâ khi xuaát traän cuõng coù moät vaøi böûu boái, hoï ñaùnh nhau toaøn laø baèng böûu boái khoâng. Khöông Töû Nha laø ngöôøi laõnh ñaïo cuoäc chieán, oâng cuõng coù böûu boái. OÂng côõi con vaät goïi laø töù baát töôùng, nghóa laø trong boán loaïi thuù noù khoâng gioáng loaïi naøo heát. Sau moät traän chieán tranh daøi khoâng bieát bao nhieâu cheát choùc, ñoái phöông chæ coøn laïi moät ngöôøi thoâi. Ñoù laø Ñaéc Kyû, khoâng ai gieát ñöôïc coâ. Moät lôøi than cuûa coâ taát caû trang duõng töôùng ñeàu ruïng rôøi heát. Baáy giôø vò ñaïi töôùng quaân coù maët trong traän chieán baèng pheùp thuaät gheâ gôùm ñoù laø Döông Tieãn, chaùu cuûa Ngoïc Hoaøng Thöôïng Ñeá. OÂng naøy laø ngöôøi mang leänh cuûa Thöôïng Ñeá xuoáng ñeå saép ñaët moïi vieäc. Döông Tieãn xaùch göôm ra haønh quyeát Ñaéc Kyû, nhöng khi nghe moät tieáng than cuûa coâ oâng cuõng khoâng giôû göôm leân noåi. Theá laø bao nhieâu töôùng taù giaø treû, nhöõng ngöôøi gioûi nhaát trong boä tham möu cuûa Khöông Töû Nha ñeàu khoâng gieát ñöôïc Ñaéc Kyû. Trong khi Ñaéc Kyû chæ laø moät ngöôøi con gaùi khoâng coøn gì nöõa, caû trieàu ñình Truï Vöông ñeàu tan raõ heát. Moät ngöôøi con gaùi khoâng coù vuõ khí, khoâng coù binh löïc, maø khoâng anh huøng naøo gieát ñöôïc. Cuoái cuøng ai laøm ñöôïc vieäc naøy? Ñoù laø tieân nhaân Taùn Tieân Luïc Yeåm, oâng thöôøng hay lang thang khaép nôi. Baèng böûu boái laø caùi keùo, oâng nieäm thaàn chuù, caùi keùo töø trong hoà loâ bay ra caét coå Ñaéc Kyû. Bôûi caùi keùo noù khoâng yeáu ñuoái, khoâng coù caùi goïi laø gì gì heát, neân noù bay tôùi ñaâu thì caét ñöôïc tôùi ñoù.

Cuõng theá, ngöôøi tu ñoái vôùi voïng töôûng phaûi nhö caùi keùo cuûa tieân nhaân Taùn Tieân Luïc Yeåm. Chuùng ta caàn quyeát ñònh döùt khoaùt, khoâng beân naøy beân kia, khoâng tình caûm gì gì heát, saùng suoát minh baïch gioáng nhö caùi keùo kia, môùi mong chieán thaéng ñöôïc voïng töôûng. Chuùng ta bình thöôøng luoân chaïy theo voïng töôûng, khôûi leân nieäm naøo lieàn theo ñoù phaân bieät ñeïp xaáu hay dôû roài sanh thöông gheùt ñuû thöù. Cuoái cuøng bò caùi thöông gheùt aáy keùo loâi vaø maát mình. Ngöôøi tu khoâng phaûi khoâng coù tình caûm, nhöng tình caûm theo theá gian thì khoâng neân, maø tình caûm nhö Phaät daïy laø loøng ñaïi bi khoâng bôø beán. Chuùng ta thöông moïi ngöôøi moïi loaøi chöa thöïc hieän ñöôïc söï giaùc ngoä giaûi thoaùt, soáng chìm ñaém trong voâ minh, chôù khoâng phaûi tình thöông thoâng thöôøng cuûa theá gian. Trong ñaïo, tình thöông khoâng coù giôùi haïn, khoâng coù bieân cöông. Ngöôøi tu thaáy chuùng sanh ñang khoå, khôûi loøng thöông muoán laøm sao daãn daét cho hoï vöôn leân ñeå heát khoå.

Trong luùc coâng phu, chuùng ta aùp duïng lôøi Phaät daïy, ñieàu phuïc vaø chieán thaéng nhöõng voïng töôûng, soáng ñöôïc vôùi taâm trong saùng bình yeân, khoâng vöôùng keït vaøo ñaâu heát, nhö theá seõ mau thaønh Phaät laém. Neáu ai soáng thaät vôùi taâm chaân thaät cuûa chính mình thì luùc ngoài laø Phaät ngoài, naèm laø Phaät naèm, soáng laø Phaät soáng, hít thôû laø Phaät thôû hít, laøm baát cöù vieäc gì cuõng ñeàu laø Phaät söï. Traùi laïi trong taâm choàng chaát ñieân ñaûo voïng töôûng, loay hoay laån quaån vôùi noù maõi, nghieäp taäp ngaøy caøng daøy, phieàn naõo ngaøy caøng nhieàu thì laøm sao an vui ñöôïc.

Ngöôøi naøo mình thöông, vieäc gì mình chieáu coá nhieàu nhaát thì mình lo laéng nhaát. Caøng lo laéng nhieàu thì caøng vöôùng maéc phieàn naõo nhieàu. Maø phieàn naõo laø gì? Phieàn naõo laø goác cuûa luaân hoài sinh töû, goác cuûa khoå ñau. Cho neân ngöôøi tu phaûi khaéc tröø nhöõng thöù ñoù, phaûi heát phieàn naõo môùi thaønh Phaät ñöôïc. Coøn phieàn naõo, coøn nhöõng baát oån trong loøng thì vieäc laøm cuûa mình seõ nhaït nheõo, khoâng tích cöïc neân keát quaû cuõng khoâng toát.

Chuùng ta laøm baát cöù vieäc gì baèng taâm chaân thaät, nhaát ñònh seõ daãn ñeán keát quaû toát ñeïp. Böôùc ñi cuûa Phaät, Boà-taùt coù hoa sen nôû, ñeå noùi leân söï thanh thaûn, giaûi thoaùt, töôi ñeïp cuûa nhöõng baäc ñaõ giaùc ngoä giaûi thoaùt. Neáu chuùng ta khoâng vöôùng beân naøy, khoâng maéc beân kia, khoâng ñaàu tö lôøi loã gì caû thì coù theå töøng böôùc ñi cuûa mình cuõng coù hoa sen ñôõ döôùi chaân. Ngöôïc laïi, neáu böôùc ñi maø canh caùnh trong loøng, naøo laø vieäc hôn vieäc thua, thöông giaän v.v… thì chaúng nhöõng hoa sen ñôõ khoâng noåi, maø mình böôùc tôùi ñaâu quaû ñòa caàu naøy rung rinh saép suïp tôùi ñoù. Bôûi vì noù naëng neà quaù, taêm toái phieàn naõo choàng chaát trong tay naûi cuûa mình, thaønh ra khoâng coù caùi gì ñôõ noåi nhöõng böôùc chaân nhö theá.

Muoán ung dung töï taïi tröôùc moïi caûnh duyeân chung quanh, luoân caû nhöõng nguy hieåm tröôùc maét, chuùng ta phaûi coù ñöùc quaû caûm. Ñieàu naøy noùi thì deã daøng, nhöng laøm khoâng phaûi deã. Trong ñôøi soáng, trong vieäc laøm, trong ngoân ngöõ, neáu chuùng ta khoâng vöõng vaøng, trong loøng baát oån thì seõ vöôùng maéc ngay. Neáu laø ngöôøi tu chaân thaät chuùng ta neân töï xeùt laïi mình ñeå roài döùt khoaùt, caùi naøo ra caùi naáy, nhö vaäy thì môùi an laïc. Thaät ra caûnh duyeân beân ngoaøi khoâng töï noùi seõ laøm khoù chuùng ta ñaâu, khoâng coù ngoïn nuùi naøo noùi seõ caûn trôû ngöôøi leo nuùi caû. Caùc phaùp laø caùc phaùp thoâi. Nhöng vì chuùng ta yeáu ñuoái, voïng töôûng ñaûo ñieân neân khi nghe trình baøy moät vaán ñeà gì, thaáy moät hieän töôïng gì, chöùng kieán moät caûnh gì, trong loøng mình baâng khuaâng, khoâng döùt khoaùt. Baây giôø chuùng ta caàn phaûi quaû caûm leân, nhaän ñònh cho saâu saéc ñeå deïp phaét nhöõng thöù khoâng caàn thieát aáy ñi thì môùi yeân ñöôïc.

Ngöôøi luùc naøo cuõng canh caùnh trong loøng aên khoâng ngon, nguû khoâng ñöôïc, ñi löõng thöõng lôø thôø nhaát ñònh khoâng sôùm thì muoän cuõng phaùt beänh thoâi. Beänh bao töû roài beänh gan v.v… ñuû thöù beänh, töø ñoù sanh taâm beänh nöõa. Taâm beänh töùc laø phieàn naõo, phieàn naõo thì khoâng coù Boà-ñeà. Phaät daïy phieàn naõo töùc laø Boà-ñeà nhöng chuùng ta khoâng nhaän ñöôïc taùnh thöïc cuûa phieàn naõo laø Boà-ñeà, khoâng thöùc tænh ñöôïc phieàn naõo khoâng thaät neân ta chæ neám ñöôïc muøi vò cuûa Boà-ñeà gai, chôù khoâng phaûi Boà-ñeà thaät.

Bao giôø baèng Phaät môùi vöøa loøng con. Tu hoïc laøm sao baèng Phaät môùi vöøa loøng mình, chôù khoâng phaûi tu leân Thöôïng toïa, Ñaïi ñöùc hoaëc Hoøa thöôïng, coù caùi chuøa ñeïp ñeïp ñöôïc roài. Khoâng phaûi. Phaät töû laâu laâu ñi nghe giaûng, ñoïc kinh saùch, thaáy vaäy roài haøi loøng cuõng khoâng ñuùng. Nguyeän tu hoïc Ñaïi thöøa laø bao giôø baèng Phaät môùi thoâi. Öôùc mô cuûa ngöôøi con Phaät chính laø nhö vaäy, khoâng öôùc mô ñieàu gì khaùc. Maø Phaät laø gì? Laø giaûi thoaùt, laø thanh tònh, laø an laïc. Chuùng ta laøm sao giaûi thoaùt, an laïc, thanh tònh töùc laø baèng Phaät. Thaáy nhö tu deã, nhöng maø thaät laø traàn ai, tu hoaøi khoâng xong.

Vì vaäy trong baøi saùm möôøi ñieàu nguyeän, chuùng ta phaûi phaùt lôøi nguyeän nhö vaày: Chín theà chaúng daùm moûi moøn, Daét dìu muoân loaïi ñeàu troøn phaùp thaân. Duø hieän taïi gaëp baát cöù trôû löïc naøo cuõng nguyeän khoâng moûi moøn, khoâng lui suït, daét dìu muoân loaïi ñeàu troøn Phaùp thaân. Phaùp thaân cuõng laø Phaät. Nghóa laø dìu daét höôùng daãn moïi ngöôøi moät caùch ñuùng vôùi tinh thaàn Phaät phaùp, ñeå muoân loaøi ñeàu soáng ñöôïc vôùi Phaùp thaân thanh tònh, saùng suoát, truøm khaép cuûa mình. Phaät söï nhö vaäy môùi ñuùng theo tinh thaàn Phaät daïy.

Ñieàu nguyeän thöù möôøi:

Möôøi ñem taát caû coâng huaân,

Moïi loaøi cuøng höôûng, khaép traàn cuøng vui.

Möôøi ñieàu nguyeän naøy, ñoïc leân chuùng ta thaáy caûm xuùc laï thöôøng, ñoàng thôøi cuõng töï hoå theïn nöõa. Mình tu khoâng bieát bao laâu, mong öôùc thì nhieàu laém nhöng khoâng ñuùng vôùi tinh thaàn Phaät daïy cho maáy, neân keát quaû khoâng ñöôïc bao nhieâu. Ñieàu nguyeän thöù möôøi noùi ñem taát caû coâng huaân, töùc taát caû coâng ñöùc laønh mình tu ñöôïc, hoài höôùng heát cho chuùng sanh ñeàu ñöôïc thaám nhuaàn, ñeàu ñöôïc lôïi laïc. Khoâng muoán chuùng sanh soáng traùi laïi vôùi tinh thaàn Phaät daïy, chæ muoán taát caû ñeàu ñöôïc thaám nhuaàn Phaät phaùp, phaùt huy tinh thaàn ñoù ñeå cuøng nhau chung höôûng an laïc giaûi thoaùt. Chuùng toâi muoán neâu leân nhöõng ñieåm naøy, ñeå taát caû chuùng ta yù thöùc vaø baét ñaàu xaây döïng laïi cuoäc soáng ñaïo vöõng chaéc toát ñeïp hôn. Nhö toâi ñaõ noùi, hít thôû Phaät, ñi ñöùng Phaät, ngoài naèm Phaät, khoâng coù vieäc gì khaùc chen voâ. Chuùng ta ñem tinh thaàn aáy trang traûi ñeán moïi loaøi, laøm sao cho taát caû ñeàu ñöôïc huaân taäp, ñeàu phaùt trieån ñeán thaønh töïu vieân maõn.

Moät ñieåm khoâng theå thieáu nöõa cuûa ngöôøi tu laø ñöùc caàn cuø nhaãn naïi. Caàn cuø laø gì? Laø beàn chí. Chuùng ta coù beàn chí chöa? Nghieäm cho cuøng, döôøng nhö ta coù chí maø chöa beàn laém. Vì vaäy laâu laâu nghe ai noùi tu caùch naøo hay hôn thì ta lieàn boû con ñöôøng mình ñang ñi. Nhö vaäy ñoái vôùi chaùnh lyù Phaät phaùp, chuùng ta chöa coù gan, chöa nhaãn naïi thöïc haønh tôùi nôi tôùi choán, neân thaáy caùi gì hay hoaëc ngöôøi ta noùi ñieàu chi laï mình deã tin, deã chaïy theo.

Ngöôøi tu khoâng theå thieáu beàn chí, coù beàn chí môùi vöôït qua moïi khoù khaên trôû ngaïi. Duø phaûi traûi daøi kieáp soá bao laâu, döùt khoaùt chuùng ta cuõng giöõ vöõng con ñöôøng tu nhö theá, gan daï vaäy ñoù môùi coù keát quaû nhö yù. Ñuû ba ñöùc nhö treân ñaõ trình baøy thì khoâng coù khoù khaên naøo chuùng ta khoâng thöïc hieän ñöôïc. Chö Phaät, Boà-taùt cuõng töø caùc ñöùc naøy maø traûi qua kieáp soá nhieàu voâ löôïng, thaønh töïu ñöôïc ñaïo giaùc ngoä giaûi thoaùt vieân maõn.

Toâi nhôù moät caâu chuyeän xaûy ra giöõa hai thaày troø Thaùnh ñeä töû cuûa ñöùc Phaät nhö theá naøy. Hoâm ñoù treân ñöôøng ñi, ngöôøi ñeä töû theo sau chaân vò thaày ñaõ chöùng A-la-haùn, oâng suy nghó nhö vaày: Phaät phaùp cao caû quí baùu, coâng ñöùc saâu daøy, laø ngöôøi tu khoâng theå dung dò bình thöôøng maø coù theå chöùng ñaït ñöôïc nhöõng coâng ñöùc ñoù. OÂng nhôù laïi göông haïnh cuûa chö vò Boà-taùt, traûi daøi nhieàu kieáp soá cheû xöông laøm buùt, laáy maùu tuûy laøm möïc ñeå ghi cheùp kinh, cuùng döôøng uûng hoä, laøm nhöõng vieäc coâng ñöùc khoâng sôøn loøng, ñeán ngaøy thaønh Phaät cuõng chöa boû nhöõng coâng ñöùc ñoù. Hoâm nay mình xuaát gia tu haønh, khoâng theå caên cöù vaøo moät vaøi coâng ñöùc nho nhoû, khoå haïnh sô sô maø coù theå thaønh töïu ñöôïc Phaät quaû. Nghó vaäy neân oâng phaùt taâm höôùng ñeán nhöõng coâng ñöùc laønh lôùn lao. Lieàn khi aáy, taâm oâng roãng rang saùng suoát, khoâng coøn haïn cuoäc naøo. Baáy giôø vò thaày baûo “Ngöôi haõy ñöa goùi haønh lyù cho ta vaø ñi tröôùc ta ñi!” Nghóa laø vò thaày cho ñeä töû ñi tröôùc, coøn mình quaûy goùi cho ñeä töû.

Sau ñoù ngöôøi ñeä töû laïi nghó: “Ñaây laø nhöõng vieäc laøm coù coâng ñöùc lôùn lao, haïng caên khí Ñaïi thöøa beùn nhaïy môùi coù theå thöïc hieän vieân maõn ñöôïc. Mình laø haïng taàm thöôøng laøm sao bì noåi vôùi caùc baäc kia, mong chi mô öôùc thaønh Phaät thaønh Toå? Chæ laøm sao ñöôïc chuùt an oån, ñöøng bò laàm, ñöøng bò ma quyû daãn daét cuõng laø haïnh phuùc laém roài”. Vöøa thoaùi taâm suy nghó nhö vaäy, vò thaày lieàn ñuoåi noùi: “OÂng ñi ra sau quaûy goùi ñi!” Hai ba laàn nhö vaäy.

Chuù ñeä töû môùi laáy laøm laï: UÛa! Sao hoâm nay thaày mình hoài thì keâu mình ñi ñaèng tröôùc, bieåu ñöa caùi goùi cho thaày quaûi. Hoài thaày ñaåy mình ra sau, bieåu mình phaûi quaûy goùi cho thaày? Cuoái cuøng chuù thöa:

- Sao hoâm nay giöõa con vôùi thaày, giöõa thaày vôùi con laïi coù nhöõng söï vieäc nhö theá?

Vò thaày noùi:

- Ta bieát trong loøng cuûa ngöôi coù khi phaùt taâm Ñaïi thöøa, phaùt taâm Boà-taùt lôùn lao. Coù khi ngöôi laïi thoaùi thaát, sôï seät yeáu ñuoái, khoâng ñuû gan daï tu tieán. Nhöõng luùc ngöôi phaùt taâm ñaïi thöøa quyeát tieán theo con ñöôøng thaønh Phaät thì ta môøi ngöôi ñi tröôùc, ta toân troïng coâng ñöùc ñoù neân ta quaûy goùi cho ngöôi, vì ngöôi ñang phaùt taâm thaønh Phaät maø. Ta ñeå ngöôi ñi tröôùc, ta ñi sau laøm thò giaû ngöôi. Nhöng ngöôi laøm Phaät khoâng xong, vöøa phaùt taâm laïi nghó ngôïi lui suït luøi, do ñoù ta ñaåy ngöôi ra sau laøm thò giaû cho ta.

Nghe thaày giaûi thích nhö vaäy, ngöôøi ñeä töû môùi nhaän ñöôïc thì ra phaùt taâm Ñaïi thöøa cao quyù nhö vaäy! Phaùt taâm tu haønh caàn phaûi gan daï vaø quaû quyeát, nhaát ñònh ngay trong ñôøi naøy saùng ñöôïc vieäc cuûa mình, thaønh töïu Phaät vò cao quí laø ñieàu ñaùng toân troïng nhaát. Baáy giôø ngöôøi ñeä töû môùi baïch vôùi thaày:

- Töø ñaây veà sau, traûi qua kieáp soá voâ löôïng voâ bieân maõi maõi con phaùt taâm Boà-ñeà, nguyeän tu haønh thaønh Phaät. Duø phaûi traûi qua nhöõng cam go, gian khoå con nguyeän khoâng sôøn loøng. Nhaát quyeát nöông vaøo uy löïc Baùt-nhaõ, tu laø chæ tu nhö theá, thaønh laø chæ thaønh Phaät, khoâng mong caàu, khoâng sôï seät, khoâng thoaùi lui nhö thôøi gian ñaõ qua nöõa.

Ngöôøi xöa thöôøng coù nhöõng phöông tieän hay ñeå phaán phaùt keû hoïc ñaïo deã thaønh töïu. Chuùng ta baây giôø cuõng coù phöông tieän, nhöng chöa thaønh coâng vì söï phaán phaùt cuûa chuùng ta chæ mang tính caùch nhaát thôøi, chöa quyeát lieät. Neáu thaønh coâng thì thaønh coâng aáy cuõng taïm thôøi, chôù khoâng phaûi thaønh coâng roát raùo. Böôùc chaân cuûa chuùng ta coøn nhieàu trôn trôït, do khoâng vöõng neân ta thöôøng sa haàm suïp hoá. Ñoù laø nhöõng ñieåm yeáu cuûa ngöôøi tu trong thôøi nay.

Ngöôøi con Phaät ñaëc bieät nhöõng ngöôøi tu thieàn, phaûi bieát nhöõng ñieàu naøy ñeå coá gaéng khaéc phuïc, laøm sao trong töøng böôùc ñi, töøng hôi thôû, töøng sinh hoaït, cuoäc soáng cuûa mình laø Phaät heát, khoâng coù gì traùi laïi vôùi taùnh giaùc. Ñöøng neân laøm vieäc gì, nghó ñieàu gì, noùi lôøi gì traùi laïi vôùi taùnh giaùc. Luoân luoân phaùt huy, baûo döôõng thaät toát tính giaùc cuûa mình, ñoù laø goác cuûa söï tu. Duø ñöôïc khen hay bò cheâ, thaát baïi hay thaønh coâng, chuùng ta cuõng khoâng quan taâm, vieäc duy nhaát cuûa mình chæ laø phaùt huy tính giaùc, soáng vaø soáng troïn veïn vôùi taùnh giaùc aáy, khoâng coù caùc vieäc khaùc. Nhö vaäy chuùng ta môùi tu ñuùng theo tinh thaàn Thieàn toâng cuûa ñaïo Phaät.

Khi naøo chuùng ta saùng suoát, laøm chuû ñöôïc mình thì taát caû ngoaïi duyeân beân ngoaøi ta ñeàu söû duïng ñuùng vôùi tinh thaàn ñaïo lyù. Traùi laïi taâm khoâng saùng, chí khoâng vöõng, chuùng ta seõ bò nhöõng thöù aáy xoay chuyeån vaø roài mình laïi ngöôïc xuoâi theo chuùng. Caû ñôøi loay hoay laån quaån, cuoái cuøng chuoác laáy khoå ñau, laøm gì cuõng vöôùng maéc heát. Ñoù laø hieän thöïc maø ngöôøi tu phaûi bieát vaø phaûi saép xeáp sao cho vieäc tu haønh cuûa mình tieán ñöôïc.

Chuùng ta phaûi tu laøm sao? Ñaây laø moät vaán ñeà. Phaät toå thöôøng daïy muoán vieäc tu khoâng sai laïc, tröôùc chuùng ta caàn phaûi nhaän cho ñöôïc taùnh giaùc cuûa mình. Maø taùnh giaùc laø gì? Giaùc töùc laø bieát, bieát moät caùch saùng suoát. Nhaän vaø soáng ñöôïc vôùi taùnh giaùc laø hoaøn thaønh coâng phu tu. Ñaây laø vieäc laøm chính cuûa ngöôøi tu chuùng ta. Phaùt huy ñöôïc taùnh giaùc roài, vieäc tu nheï nhaøng laém. Vieäc tu nheï maø keát quaû laïi nhieàu. Cho neân Luïc Toå baûo tröôùc caàn phaûi kieán taùnh roài sau môùi khôûi tu.

 Phaät taâm cuûa mình, ai cuõng coù nhöng vì maõi chaïy theo beân ngoaøi neân chuùng ta queân maát noù thoâi. Nhö baây giôø nghe ai chöûi mình, ta haõy khoan, ñöøng vì tieáng chöûi maø noåi giaän. Haõy soi thuûng, bình tónh nhaän laïi, soáng laïi vôùi taùnh giaùc hay nghe cuûa mình. Quí vò soi thuûng, nhaän laïi, soáng ñöôïc vôùi taùnh giaùc thì tieáng chöûi kia seõ khoâng daãn quí vò ñi ñaâu heát. Chöù vöøa nghe ngöôøi ta noùi lôøi gì ñoù, chöa haún chöûi mình nöõa, ta lieàn nghó ñuû caùch ñeå ñoái phoù thì dó nhieân taùnh giaùc ñaõ bò môø ñi roài, phieàn naõo seõ laáp ñaày trong taâm vaø ta thoï nhaän khoå ñau, töùc giaän.

Cho neân ngöôøi muoán soáng laïi vôùi taùnh giaùc cuûa mình thì khoâng haønh ñoäng nhö vaäy. Ñoái vôùi taát caû caùc duyeân luùc naøo cuõng bình tónh, saùng suoát, khoâng laàm, khoâng chaïy theo, khoâng maéc möùu bôûi caùc duyeân beân ngoaøi. Bôûi taùnh giaùc khoâng hình töôùng neân khoâng theå chæ ra cuï theå, song neáu chuùng ta nghieäm cho kyõ, ai cuõng coù saün heát. Do coù taùnh giaùc ta môùi coù theå nhaän bieát roõ raøng moïi thöù maø khoâng caàn suy nghó gì caû. Caùi nhaän bieát voâ tö aáy môùi ñích thöïc chaân thaät, khoâng sai laàm. Theá nhöng chuùng ta cam chòu maát mình, ít khi soáng ñöôïc vôùi caùi chaân thaät naøy laém. Ñoù laø ñieåm khuyeát dôû caàn phaûi chöøa boû.

Chuùng ta ñaõ coù taùnh giaùc saün maø baûo tu laø tu laøm sao? Ñaây laïi laø moät vaán ñeà nöõa. Coù taùnh giaùc nhöng mình boû queân neân cuõng nhö khoâng. Gioáng ngöôøi coù taøi saûn lôùn nhöng lôõ boû queân ôû ñaâu roài, baây giôø hieän taïi khoâng coù neân cuõng thaønh keû ngheøo thieáu. Noùi tu laø tu choã naøy, nghóa laø laøm sao soáng laïi ñöôïc vôùi taùnh giaùc saün coù cuûa mình. Thaønh ra tuy coù taùnh giaùc saün maø phaûi tu. Taïi sao phaûi tu? Tu ñeå nhaän laïi caùi saün coù aáy, ñöøng queân noù nöõa. Noù vôùi mình khoâng phaûi laø hai neân khi nghe ngöôøi ta chöûi mình vaãn bình thöôøng, ñöôïc maát buoàn vui khoâng coøn quan taâm nöõa, nhö vaäy môùi an laïc ñöôïc. Bôûi vì soáng ñöôïc vôùi taâm chaân thaät roài thì baát ñoäng.

Nhö ngöôøi theá gian öa thích aâm nhaïc, khi nghe tieáng nhaïc taâm hoàn ñaët heát vaøo nhöõng aâm thanh aáy, queân caû thôøi gian, khoâng gian. Coù khi ngoài haèng giôø laéng nghe nhö vaäy vaãn khoâng thaáy meät thaáy chaùn. Cuõng theá, ngöôøi tu khi soáng ñöôïc vôùi taùnh giaùc hoaøn toaøn troïn veïn roài thì caûnh duyeân beân ngoaøi seõ khoâng can heä gì mình nöõa. Hieän taïi chuùng ta coøn bò can heä nhieàu, phaûi khoâng? Caûnh naøo beân ngoaøi cuõng laøm mình vui buoàn, phieàn naõo, thoaùi taâm Boà-ñeà, taïi vì mình chöa soáng ñöôïc vôùi taùnh giaùc. Baây giôø chuùng ta saün saøng buoâng boû taát caû ñeå soáng laïi vôùi taùnh giaùc cuûa mình. Tu nhö theá môùi ñuùng vôùi tinh thaàn cuûa ngöôøi tu nhaát.

Neáu chòu khoù nghieäm kyõ laïi, chuùng ta seõ thaáy mình soáng raát voâ lyù. Taïi sao voâ lyù? Nhöõng thöù hö giaû khoâng thaät, caøng chaïy theo caøng maéc möùu, caøng taïo nghieäp caøng chuoác quaû khoå, vaäy maø chuùng ta vaãn cöù chaïy theo noù. Töø saùng sôùm môû con maét ra cho ñeán toái nhaém maét laïi nguû, khoâng luùc naøo mình coù ñöôïc phuùt giaây döøng laïi. Chuùng ta cöù laên xaû vaøo nghieäp löïc, haêng say trong cuoäc dieän aáy, nhö theá maø nguyeän Phaät cho con ñöôïc an laïc thì laøm sao an laïc ñöôïc? Phaät naøo coù theå cöùu giuùp ngöôøi thích bôi loäi trong söï si meâ voâ lyù. Noùi voâ lyù vì mình ñaõ coù caùi chaân thaät maø khoâng chòu nhaän, cöù lao ñaàu vaøo caùi ñieân ñaûo hö giaû roài than khoå vaø caàu Phaät cöùu khoå. Cöù chaáp nhaän keùo daøi cuoäc soáng leâ theâ trong söï voâ lyù ñoù. Caøng voâ lyù caøng ñieân ñaûo, caøng ñieân ñaûo caøng theâm voâ lyù, cho neân laên loän trong voøng luaân hoài khoâng döøng. Coù moät nhaø thô ñaõ dieãn ñaït yù naøy thaät kheùo: “Lang thang töø ñoä luaân hoài, voâ minh neûo tröôùc xa khôi daëm veà”.

Thöû hoûi taïi sao chuùng ta laïi lang thang nhö theá? Taïi vì mình chöa saùng, vì coøn meâ hay vì voâ minh. Voâ minh laø gì? Voâ laø khoâng, minh laø saùng. Voâ minh laø khoâng saùng. Chuùng ta khoâng chòu soáng vôùi caùi saùng suoát cuûa mình, maø laïi soáng vôùi caùi voâ minh. Vì vaäy neân taïo nghieäp chuoác laáy quaû khoå trong ba coõi, môùi noùi Voâ minh neûo tröôùc xa khôi daëm veà. Bôûi voâ minh ôû nieäm tröôùc ñoù ñaõ taïo caùi nhaân môø toái, khieán cho neûo veà queâ xa tít. Ñaõ taïo nhaân voâ minh thì seõ bò quaû voâ minh daãn ñi. Phaät laø an laïc giaûi thoaùt thanh tónh, chuùng ta khoâng soáng laïi vôùi taùnh giaùc aáy maø gaây taïo nhaân laêng xaêng phieàn naõo taêm toái, laøm sao thaønh Phaät thaønh Toå ñöôïc? Chæ coù ñöøng voâ minh laø heát lang thang trong tam giôùi, laø chaám döùt khoå ñau. Giaûn dò vaäy thoâi.

Khi nhaän ra ñöôïc taùnh giaùc roài, chuùng ta seõ thaáy cuoäc luaân hoài lang thang hieän nay laø moät söï meâ muoäi phi lyù. Töï ta gaày döïng caùi phi lyù aáy cho mình vaø caøng phi lyù maõi khi ta khoâng bieát döøng. Nhö vaäy quí vò coù nhaän ra caùch tu chöa? Chæ tænh saùng laø ñöôïc. Ví duï nhö muoán ra ñöôøng thì mình phaûi saùng maét, thaáy böôùc ra ngoaøi neân ñi theo ngaõ naøo ñeå ñeán choã mình muoán ñeán, khoâng ñi laàm ñöôøng laïc loái. Ñoù laø choã ngöôøi tu phaûi nhaän ra. Thaáy mình phi lyù roài thì ñöøng gaây taïo, ñöøng sinh hoaït gì trong caùi phi lyù ñoù nöõa. Maø phaûi vuøng daäy, phaûi coù söùc maïnh, phaûi tin töôûng vaøo söùc maïnh cuûa mình, maïnh daïn ñöùng leân laøm coâng vieäc cuûa mình.

Chuùng ta neân taâm nguyeän ñieàu naøy: “Mau döøng laïi, haõy döøng laïi! Töï ñaûm ñang vieäc cuûa mình, ñöøng ñôïi ai, yû laïi vaøo ñaâu, nöông töïa caùi gì khaùc maø töï mình phaûi nöông töïa chính mình, töï mình laøm coàn ñaûo cho mình, töï mình haõy saùng leân, ñöøng nhaûy vaøo cuoäc phi lyù nöõa. Töï mình soáng laïi vôùi taùnh giaùc cuûa mình”. Taïi sao chuùng ta phaûi taâm nieäm nhö vaäy? Bôûi vì voâ minh raát nguy hieåm, noù laø maáu choát cuûa vaán ñeà luaân hoài sinh töû. Neáu chuùng ta khoâng döøng laïi, khoâng maïnh daïn tieán leân, thì seõ bò noù daãn ñi trong sanh töû maõi. Hieåu vaø haønh ñöôïc nhö vaäy môùi ñuùng vôùi chaân tinh thaàn cuûa ngöôøi tu Phaät.

Chuùng ta laø ñeä töû cuûa Phaät, chôù khoâng phaûi ñeä töû cuûa ma, neân quyeát khoâng ñeå voâ minh loâi keùo. Con Phaät thì phaûi coù trí tueä saùng suoát, khoâng ñöôïc maát bình tónh, khoâng ñöôïc maát mình, ñaày ñuû tö löông treân ñaïo loä veà queâ nhaø. Nhieàu vò sôï chæ ngoài tu, khoâng lo toan cho cuoäc soáng thì khoâng coù côm aên, khoâng coù caùi naøy caùi kia laøm sao tu ñöôïc? Khoâng phaûi nhö vaäy. Nhöõng thöù aáy cuõng giuùp cho chuùng ta, nhöng chæ laø phöông tieän, laø phaàn phuï thoâi. Ngöôøi tu coøn coù caùi cao quí hôn nöõa, ñoù laø trí tueä saùng , laø coâng phu thieàn ñònh, laø söï nghieäp giaùc ngoä giaûi thoaùt. Chuùng ta khoâng theå naøo tu lô mô qua ngaøy, maø trong töøng phuùt giaây phaûi coù söï döùt khoaùt. Moãi khaéc moät thôøi gian ñeàu quí baùu ñeå chuùng ta thöïc söï trôû veà, soáng laïi vôùi caùi chaân thaät cuûa mình. Laøm sao phaùt huy vaø baûo quaûn ñöôïc tính giaùc, taát caû moïi coâng ñöùc ñeàu phaùt sinh töø ñoù.

Toùm laïi, ngöôøi tu phaûi töï tin taâm mình, phaûi laø ngöôøi can ñaûm phi thöôøng, caàn cuø lieân tuïc, chöa thaønh Phaät thì chöa noùi chuyeän roài. Ñöøng nghó moät ñôøi naøy hay hai ba ñôøi gì, ngöôøi tu khoâng noùi kieáp soá. Bao giôø quí vò phaùt taâm nhö vaäy seõ thaáy cuoäc ñôøi tu haønh cuûa mình phaán khôûi laï thöôøng, vì khoâng coù gì caûn trôû mình ñöôïc heát. Duø chuùng ta gaëp nhöõng chöôùng ngaïi nhöng ñaõ chuaån bò cho mình moät tinh thaàn nhö vaäy, chaéc chaén seõ vöôït qua deã daøng.

Muïc ñích roát raùo cuûa chuùng ta laø tu haønh giaùc ngoä ñeå ñöôïc an vui vónh vieãn, chaám döùt phieàn naõo khoå ñau. Ñoù cuõng chính laø muøa xuaân baát dieät khoâng coù thôøi gian vaø khoâng gian giôùi haïn. ÔÛ ñoù ñaát taâm luoân troå nhöõng ñoùa hoa ngaùt höông thôm cuûa trí tueä vaø töø bi. Cho neân ñeå coù moät muøa xuaân mieân vieãn, xin môøi taát caû haõy phaù tan caùnh cöûa nhaân ngaõ thò phi, caàm kieám trí tueä xoâng thaúng vaøo ñaát taâm theânh thang.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM